Nhiều người bắt đầu đầu tư chứng khoán khi đang có một khoản tiền tạm thời chưa sử dụng. Nhưng chỉ vài tháng sau, doanh nghiệp cần thanh toán công nợ, gia đình cần tiền mua nhà hoặc thị trường giảm mạnh. Khi đó, họ buộc phải bán cổ phiếu vào thời điểm bất lợi. Vấn đề không chỉ nằm ở việc chọn sai cổ phiếu, mà còn nằm ở việc dùng sai nguồn tiền.
Một danh mục đầu tư tốt không phải là danh mục tăng nhanh nhất trong vài tuần. Đó là danh mục giúp bạn ngủ ngon, vẫn thanh toán đúng hạn và không làm gián đoạn hoạt động kinh doanh khi thị trường biến động.
Người mới thường hỏi: “Nên mua mã nào?” Chủ doanh nghiệp thường hỏi thêm: “Mua lúc nào để có lợi nhuận tốt?”
Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng hơn là: “Nếu khoản đầu tư này chưa sinh lời trong 12 tháng, cuộc sống và công việc kinh doanh của tôi có bị ảnh hưởng không?”
Mọi khoản đầu tư đều có rủi ro. Giá chứng khoán có thể tăng hoặc giảm trong ngắn hạn. Trước khi mở tài khoản đầu tư, người tham gia thị trường nên xác định mục tiêu, thời điểm cần sử dụng tiền và mức biến động mà mình có thể chịu được.
Nếu đang tìm kiếm một bài hướng dẫn chơi chứng khoán, hãy bắt đầu từ cách gọi đúng: đây không phải là một trò chơi. Đây là hoạt động phân bổ tài sản có rủi ro, cần kỷ luật và trách nhiệm với từng đồng vốn.
Một người có 5 tỷ đồng trong tài khoản không đồng nghĩa với việc họ có thể dùng toàn bộ số tiền đó để đầu tư.
Trong thực tế, khoản tiền này có thể đang bao gồm:
Khi trộn lẫn những khoản tiền này, nhà đầu tư dễ có cảm giác mình đang sở hữu một nguồn vốn lớn. Nhưng chỉ cần một biến cố nhỏ xuất hiện, họ có thể phải bán tài sản trong trạng thái bị động.
Đối với chủ doanh nghiệp, quản lý dòng tiền doanh nghiệp luôn cần được đặt trước mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận đầu tư. Một cơ hội đầu tư có thể xuất hiện nhiều lần. Uy tín thanh toán với nhân viên, đối tác và khách hàng thì không dễ lấy lại nếu đã mất.
Một cách đơn giản để hiểu rõ rủi ro đầu tư là chia dòng tiền thành bốn ngăn riêng biệt. Hãy hình dung giống như bốn chiếc hộp. Không lấy tiền từ hộp này để bù sang hộp khác chỉ vì thị trường đang tăng.
Đây là khoản tiền không được phép đưa vào thị trường chứng khoán. Với cá nhân, đó là chi phí sinh hoạt, học phí, tiền trả nợ và các khoản thanh toán định kỳ. Với doanh nghiệp, đó là lương nhân viên, thuế, tiền thuê mặt bằng, hàng hóa, chi phí quảng cáo, công nợ và các khoản dự kiến phải chi.
Nguyên tắc dễ nhớ: tiền đã có nhiệm vụ thì không phải là tiền nhàn rỗi.
Quỹ dự phòng giúp bạn không phải bán tài sản chỉ vì xuất hiện một khoản chi bất ngờ. Hướng dẫn dành cho nhà đầu tư mới của FINRA khuyến nghị nên có khoản dự phòng đủ trang trải khoảng ba đến sáu tháng chi phí trước khi đầu tư.
Đối với doanh nghiệp, con số cần được tính riêng dựa trên chu kỳ thu tiền, thời gian thanh toán công nợ và chi phí cố định mỗi tháng. Một doanh nghiệp thu tiền chậm cần bộ đệm lớn hơn doanh nghiệp thu tiền ngay khi bán hàng.
Đây là khoản tiền dự kiến sử dụng trong tương lai gần, chẳng hạn tiền đặt cọc mua nhà, học phí, kế hoạch mở cửa hàng hoặc mua máy móc. Khoản tiền này cần ưu tiên tính sẵn sàng hơn khả năng sinh lời cao.
Nếu thời điểm cần sử dụng tiền đã khá rõ, không nên đưa toàn bộ khoản tiền vào tài sản có thể biến động mạnh.
Chỉ sau khi ba ngăn đầu tiên đã được đảm bảo, phần còn lại mới được xem là vốn đầu tư. Đây là khoản tiền bạn có thể để yên trong một khoảng thời gian đủ dài mà không ảnh hưởng đến sinh hoạt và hoạt động kinh doanh.
Đối với chủ doanh nghiệp, nên cân nhắc lập quỹ đầu tư riêng cho doanh nghiệp hoặc tài khoản quản trị riêng, có hạn mức rõ ràng và quy tắc phê duyệt cụ thể. Mục tiêu không phải là làm quy trình phức tạp hơn. Mục tiêu là tránh việc ra quyết định theo cảm xúc khi nhìn thấy thị trường tăng nhanh.
Không có một tỷ lệ duy nhất phù hợp với mọi người. Phân bổ tài sản cần dựa trên mục tiêu, thời hạn sử dụng tiền và khả năng chịu rủi ro của từng cá nhân. Các hướng dẫn đầu tư chính thống cũng nhấn mạnh rằng việc chia danh mục giữa cổ phiếu, trái phiếu và tiền mặt là quyết định mang tính cá nhân, không thể sao chép máy móc từ người khác.
Dưới đây là ví dụ minh họa để người mới dễ hình dung. Đây không phải là khuyến nghị cá nhân hóa.
Giả sử sau khi tách toàn bộ chi phí sinh hoạt, vốn vận hành và quỹ dự phòng, bạn có 100 triệu đồng là vốn đầu tư thật sự.
| Nhóm vốn | Tỷ lệ minh họa | Mục đích |
| Phần danh mục nền tảng | 50%–60% | Đầu tư có chọn lọc, ưu tiên tài sản dễ hiểu và có thanh khoản phù hợp |
| Phần giải ngân từng bước | 20%–30% | Chia thành nhiều lần mua, tránh xuống toàn bộ tiền trong một ngày |
| Tiền mặt chờ cơ hội | 15%–20% | Giữ khả năng chủ động khi thị trường biến động |
| Phần thử nghiệm | Tối đa 5%–10% | Chỉ dùng để học, chấp nhận sai với số tiền nhỏ |
Điểm quan trọng nhất không nằm ở việc tỷ lệ là 50% hay 60%. Điều quan trọng là luôn duy trì một phần tiền mặt và không để một quyết định sai ảnh hưởng đến toàn bộ danh mục.
Sau khi xác định tổng vốn đầu tư, bạn có thể chia danh mục thành ba tầng.
Đây là phần chiếm tỷ trọng lớn nhất. Người mới nên ưu tiên những tài sản mà mình hiểu được hoạt động kinh doanh, nguồn doanh thu, chi phí, mức nợ và các rủi ro chính.
Nếu chưa đủ thời gian tự phân tích nhiều doanh nghiệp, có thể tìm hiểu thêm về các quỹ hoặc sản phẩm đa dạng hóa phù hợp với mục tiêu của mình. Đa dạng hóa không loại bỏ hoàn toàn rủi ro, nhưng có thể giảm tác động khi một cổ phiếu hoặc một nhóm ngành hoạt động không tốt.
Đây là phần vốn chỉ được sử dụng khi doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí đã đặt ra trước. Ví dụ:
Việc chia thành nhiều lần giải ngân giúp giảm áp lực phải đoán chính xác đáy của thị trường.
Đây là phần nhỏ nhất. Người mới có thể dùng để kiểm tra cách mình phản ứng khi thị trường biến động. Khi giá giảm, bạn có bình tĩnh đọc lại báo cáo hay vội vàng bán? Khi giá tăng, bạn có giữ nguyên nguyên tắc hay bắt đầu dùng thêm tiền vận hành?
Nhiều kinh nghiệm đầu tư chứng khoán chỉ thực sự có giá trị sau khi được kiểm chứng bằng một khoản vốn nhỏ, thay vì học bằng một khoản tiền quá lớn.
Trước mỗi lần đầu tư, hãy tự trả lời đủ 10 câu hỏi sau:
Nếu có từ hai câu trả lời “chưa” trở lên, hãy dừng lại. Không xuống tiền cũng là một quyết định quản trị tài sản.
Giao dịch ký quỹ thường được hiểu là việc vay tiền để mua chứng khoán. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng mô tả đây là dịch vụ cho khách hàng vay tiền mua chứng khoán để thực hiện giao dịch ký quỹ.
Margin có thể làm mức lãi tăng nhanh hơn khi thị trường thuận lợi. Nhưng chiều ngược lại cũng xảy ra: khoản lỗ có thể tăng nhanh, trong khi nhà đầu tư chịu thêm áp lực bổ sung tài sản hoặc bán ra khi thị trường giảm.
Đối với người mới, nguyên tắc an toàn là chưa dùng margin khi chưa trả lời rõ ba câu hỏi:
Không sử dụng đòn bẩy trong giai đoạn đầu không có nghĩa là bỏ lỡ cơ hội. Đó là cách mua thêm thời gian để học với mức rủi ro có kiểm soát.
Một nguyên tắc pháp lý đơn giản là chỉ giao dịch qua kênh phù hợp và kiểm tra thông tin từ nguồn chính thức. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã cảnh báo về hình thức mời gọi đầu tư thông qua mạng xã hội, điện thoại và tin nhắn, sau đó hướng dẫn người tham gia mở tài khoản hoặc nạp tiền vào các nền tảng trực tuyến không phù hợp.
Trước khi mở tài khoản, nên kiểm tra công ty chứng khoán và dịch vụ giao dịch trực tuyến trên kênh công bố thông tin của cơ quan quản lý.
Bên cạnh đó, không nên tham gia những nhóm kêu gọi cùng mua, cùng bán hoặc lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng để tạo ảnh hưởng đến giá. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán đã mô tả rõ nhiều hành vi thao túng thị trường, bao gồm tạo cung cầu giả, lôi kéo người khác liên tục đặt lệnh và tung tin sai lệch nhằm tác động đến giá chứng khoán.
Người quản trị tài sản không chỉ nghĩ đến khả năng mua vào. Họ luôn nghĩ đến lối thoát.
Trước khi đầu tư, hãy xác định:
| Câu hỏi quản trị | Điều cần làm rõ |
| Khi nào cần thu hồi vốn? | Ghi rõ thời điểm dự kiến và các nghĩa vụ tài chính liên quan |
| Tài sản có dễ bán không? | Xem xét thanh khoản trước khi giải ngân |
| Nếu thị trường giảm thì sao? | Xác định mức tổn thất có thể chịu đựng |
| Có phải dùng vốn vận hành không? | Tách tài khoản và giới hạn nguồn tiền |
| Khi nào đánh giá lại danh mục? | Lập lịch kiểm tra theo tháng hoặc theo quý |
| Chi phí giao dịch là bao nhiêu? | Kiểm tra phí, thuế và các khoản liên quan |
Phí đầu tư cũng cần được tính trước. Các khoản phí giao dịch, phí tư vấn hoặc chi phí vận hành sản phẩm có thể làm giảm hiệu quả danh mục theo thời gian.
Đây là điểm giao nhau giữa đầu tư và lập kế hoạch tài chính cá nhân: bạn không chỉ nhìn vào lợi nhuận kỳ vọng, mà còn nhìn vào nhu cầu tiền mặt, thời gian nắm giữ và khả năng chịu áp lực khi thị trường đi ngược dự đoán.
Tiền vận hành thường có thời hạn sử dụng rõ ràng. Dùng khoản tiền này để mua tài sản biến động là đặt doanh nghiệp vào tình thế phụ thuộc vào thị trường.
Việc giải ngân toàn bộ khiến bạn không còn khoảng trống xử lý nếu thị trường giảm hoặc xuất hiện cơ hội tốt hơn.
Đòn bẩy làm tăng áp lực tâm lý. Người mới dễ bán sai thời điểm vì không chịu được biến động.
Một thông tin hấp dẫn không đồng nghĩa với một thông tin chính xác. Hãy ưu tiên báo cáo, công bố chính thức và tài liệu minh bạch.
Ngay cả doanh nghiệp tốt cũng có thể gặp sự cố riêng. Đa dạng hóa giúp giảm rủi ro khi một khoản đầu tư không diễn biến như kỳ vọng.
Tiền mặt giúp nhà đầu tư không bị ép phải bán tài sản và có khả năng xử lý tình huống bất ngờ.
Danh mục có thể mất cân bằng theo thời gian. Việc kiểm tra định kỳ và tái cân bằng giúp khoản đầu tư tiếp tục phù hợp với mục tiêu và thời hạn sử dụng tiền
Đầu tư chứng khoán không bắt đầu từ việc chọn một cổ phiếu. Nó bắt đầu từ việc biết khoản tiền nào được phép đầu tư và khoản tiền nào tuyệt đối không được động đến.
Người mới không cần cố gắng thắng nhanh. Hãy chia vốn thành từng ngăn, giữ quỹ dự phòng, giải ngân từng bước và luôn chuẩn bị lối thoát. Khi chưa chắc chắn, việc trao đổi với một chuyên gia tài chính độc lập hoặc người đồng hành có kinh nghiệm phù hợp sẽ giúp bạn kiểm tra lại các giả định trước khi đưa ra quyết định.
Nội dung mang tính giáo dục và tham khảo, không phải khuyến nghị mua, bán hoặc nắm giữ một sản phẩm tài chính cụ thể.
Quý khách điền thông tin bên dưới chúng tôi sẽ liên hệ trong thời gian sớm nhất
