Một trong những lời khuyên dành cho người mới bắt đầu kinh doanh thường nghe là: "Hãy tránh xa nợ nần". Đây là tư duy an toàn nhưng kìm hãm sự phát triển. Ngược lại, một số người lại coi việc vay ngân hàng là "huy động vốn" để khởi nghiệp khi chưa có gì trong tay. Cả hai cách hiểu này đều phiến diện.
Thực tế, đòn bẩy tài chính không xấu cũng không tốt, nó là công cụ khuếch đại kết quả. Nếu nền tảng kinh doanh tốt, nó giúp bạn đi nhanh gấp 10 lần. Nếu nền tảng yếu, nó đẩy bạn xuống vực thẳm với tốc độ tương tự. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất, cách kiểm soát rủi ro để sử dụng vốn vay như một vũ khí chiến lược chứ không phải gánh nặng.
Thế nào là đầu tư và kinh doanh thực sự? Đó là việc bỏ vốn ra để thu về dòng tiền lớn hơn trong tương lai. Nhưng nếu chỉ dùng vốn tự có (tích lũy tài chính cá nhân), bạn sẽ mất rất nhiều năm để đạt được quy mô mong muốn.
Vai trò của đòn bẩy ở đây rất rõ ràng:
Đây cũng là tư duy cốt lõi trong bất động sản, khi nhà đầu tư dùng tiền ngân hàng để sở hữu tài sản lớn. Trong kinh doanh, nguyên lý này không thay đổi: Chỉ vay khi dòng tiền tạo ra (ROI) lớn hơn chi phí vốn (lãi suất).
Đây là lỗi sai nghiêm trọng nhất của các Start-up và nhà đầu tư mới bắt đầu.
Quy tắc vàng: Chỉ sử dụng đòn bẩy khi mô hình kinh doanh đã được kiểm chứng (Product-Market Fit) và đang tạo ra dòng tiền dương.
Đừng bao giờ vay tiền để thử nghiệm một ý tưởng mới, hay hy vọng rằng "có tiền rồi sẽ có khách". Bạn chỉ nên vay để mở rộng những gì đang làm tốt.
Để có bí quyết đầu tư và quản lý dòng tiền hiệu quả, bạn cần phân biệt rõ hai loại đòn bẩy này trong hoạt động kinh doanh.
| Tiêu chí | Đòn bẩy Tăng trưởng (Nên dùng) | Đòn bẩy "Chữa cháy" (Rủi ro cao) |
| Mục đích | Mở rộng quy mô sản xuất, nhập hàng giá sỉ, đầu tư công nghệ để tăng năng suất. | Trả lương nhân viên, trả nợ cũ, bù lỗ chi phí vận hành, duy trì bộ máy cồng kềnh. |
| Cơ sở vay | Dựa trên hợp đồng đầu ra đã ký kết hoặc số liệu tăng trưởng lịch sử rõ ràng. | Dựa trên hy vọng thị trường sẽ tốt lên hoặc "gồng" qua giai đoạn khó khăn. |
| Dòng tiền | Dòng tiền tương lai từ khoản đầu tư này sẽ trả được cả gốc lẫn lãi. | Dòng tiền hiện tại đang âm, vay nợ làm tăng áp lực tài chính. |
| Kết quả | Tài sản và doanh thu tăng. | Nợ chồng nợ, bào mòn vốn chủ sở hữu. |
Việc sử dụng đòn bẩy để "gồng lỗ" trong suy thoái kinh tế mà không có kế hoạch tái cấu trúc là con đường ngắn nhất dẫn đến phá sản.
Khi quyết định vay, bạn cần nắm vững cách sử dụng đòn bẩy thông qua các chỉ số định lượng, thay vì cảm tính.
Công thức kiểm tra nhanh
Ví dụ: Bạn vay lãi suất 10%/năm để nhập lô hàng. Nếu lô hàng này quay vòng vốn và sinh lời 20%/năm, bạn có lời chênh lệch (Spread) là 10%. Đây là đòn bẩy dương. Ngược lại là đòn bẩy âm – càng làm càng lỗ.
Các biến số cần lưu ý:
Nền kinh tế Việt Nam có đặc thù biến động lãi suất khá nhanh. Do đó, việc quan sát các giai đoạn của chu kỳ kinh tế là một phần của chiến lược quản trị rủi ro.
Lưu ý quan trọng: Không bao giờ dùng lãi suất thả nổi cho các khoản đầu tư dài hạn mà biên lợi nhuận thấp. Lãi suất tăng đột biến là "sát thủ" của các doanh nghiệp dùng đòn bẩy cao.
Ưu - Nhược điểm của đòn bẩy tài chính nằm ở chính năng lực quản trị của người sử dụng. Đòn bẩy là công cụ tuyệt vời để bứt phá quy mô nếu bạn đã có một "cỗ máy in tiền" (mô hình kinh doanh) hiệu quả. Ngược lại, vay tiền để đi tìm mô hình hoặc để duy trì sự tồn tại là sai lầm cơ bản.
Lời khuyên cốt lõi: Hãy bắt đầu với vốn tự có, tối ưu hóa quy trình, khi thấy dòng tiền về đều đặn và có cơ hội nhân bản rõ ràng (có hợp đồng, có thị trường), lúc đó hãy dùng đòn bẩy.
Để có cái nhìn sâu hơn về cấu trúc vốn và quản trị rủi ro tài chính cho từng mô hình cụ thể, bạn có thể tham khảo thêm các phân tích từ chuyên gia nguyenvanphu.vn. Chúc bạn đầu tư và kinh doanh tỉnh táo.
Quý khách điền thông tin bên dưới chúng tôi sẽ liên hệ trong thời gian sớm nhất
