Một hiểu lầm tai hại mà phần lớn người mới thường mắc phải là coi nợ vay như một tín hiệu hoàn toàn tiêu cực cần tránh xa, hoặc ngược lại, lạm dụng nó để mong làm giàu nhanh chóng. Thực tế, trong ngành bất động sản, không sử dụng vốn vay thì doanh nghiệp khó lòng phát triển quy mô, nhưng vay sai tỷ lệ là tự sát. Bài viết này sẽ đi thẳng vào bản chất, trang bị cho bạn bộ công cụ định lượng chính xác: Hệ số D/E và Khả năng trả lãi. Bạn sẽ hiểu đúng thế nào là đầu tư dựa trên số liệu thực tế thay vì cảm tính, từ đó xây dựng chiến lược quản trị rủi ro hiệu quả.
Đòn bẩy tài chính (Financial Leverage) là việc doanh nghiệp sử dụng vốn vay và các nguồn vốn chiếm dụng khác để tài trợ cho hoạt động kinh doanh và đầu tư, với kỳ vọng lợi nhuận sinh ra từ tài sản sẽ lớn hơn chi phí lãi vay.
Đối với Nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là nhóm ngành thâm dụng vốn như bất động sản và xây dựng, vai trò của đòn bẩy là cực kỳ quan trọng. Nó giúp doanh nghiệp mở rộng quỹ đất và triển khai dự án mà không cần pha loãng quá nhiều quyền sở hữu. Tuy nhiên, đòn bẩy là con dao hai lưỡi: nó khuếch đại lợi nhuận khi thị trường thuận lợi nhưng cũng khuếch đại thua lỗ khi thị trường đảo chiều.
Để đánh giá nhanh một doanh nghiệp có đang sử dụng đòn bẩy tài chính ở mức an toàn hay không, chúng ta tập trung vào hai chỉ số quan trọng nhất trong bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả kinh doanh.
Hệ số Nợ trên Vốn chủ sở hữu (D/E Ratio)
Đây là thước đo cơ bản nhất về cấu trúc vốn. Hệ số đòn bẩy tài chính này cho biết với mỗi đồng vốn bỏ ra, doanh nghiệp đang gánh bao nhiêu đồng nợ.
Công thức tính:
Cách sử dụng đòn bẩy qua chỉ số D/E:
Hệ số Khả năng thanh toán lãi vay (Interest Coverage Ratio)
Chỉ biết D/E là chưa đủ. Bạn cần biết doanh nghiệp làm ra bao nhiêu tiền để trả lãi ngân hàng. Đây là chốt chặn an toàn cuối cùng.
Công thức:
Trong đó: EBIT là Lợi nhuận trước thuế và lãi vay.
Để có cái nhìn khách quan, hãy xem xét bảng so sánh dưới đây trước khi quyết định đầu tư vào các doanh nghiệp có cấu trúc vốn khác nhau.
| Đặc điểm | Doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy thấp | Doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy cao (Aggressive) |
| Lợi nhuận kỳ vọng | Thấp hơn, tăng trưởng bền vững nhưng chậm. | Cao đột biến (nếu dự án thành công). |
| Rủi ro thanh khoản | Thấp. Dễ dàng vượt qua khủng hoảng. | Cao. Dễ mất thanh khoản khi tín dụng bị thắt chặt. |
| Áp lực trả lãi | Nhẹ nhàng, dòng tiền linh hoạt. | Nặng nề, dòng tiền bị bào mòn bởi chi phí tài chính. |
| Phù hợp với | Nhà đầu tư thích an toàn, ăn chắc mặc bền. | Nhà đầu tư ưa mạo hiểm, kỳ vọng lãi lớn. |
Trong các giai đoạn của chu kỳ kinh tế, đặc biệt là giai đoạn suy thoái, các con số trên báo cáo tài chính đôi khi chưa phản ánh hết thực tế. Hệ số đòn bẩy có thể trông "đẹp" nhưng vẫn chứa đựng rủi ro.
Một rủi ro đòn bẩy ẩn phổ biến tại Việt Nam là các khoản nợ được "giấu" dưới dạng trái phiếu phát hành riêng lẻ hoặc các cam kết mua lại (repo) không được hạch toán trực tiếp vào nợ vay trên bảng cân đối.
Lưu ý quan trọng dành cho nhà đầu tư:
Đừng chỉ nhìn vào lợi nhuận quá khứ. Hãy nhìn vào khả năng chịu đựng của doanh nghiệp khi lãi suất tăng thêm 1-2%. Lời khuyên dành cho người mới bắt đầu là hãy ưu tiên các doanh nghiệp có dòng tiền từ hoạt động kinh doanh dương và ổn định để bù đắp cho chi phí lãi vay, thay vì chỉ kỳ vọng vào việc tăng giá tài sản.
Sử dụng đòn bẩy tài chính là con dao hai lưỡi quyết định sự thành bại của doanh nghiệp bất động sản. Hiểu rõ công thức tính D/E và khả năng trả lãi giúp bạn không bị "lùa gà" bởi những dự án bánh vẽ. Là nhà đầu tư mới bắt đầu, hãy luôn đặt câu hỏi: "Nếu ngày mai thị trường đóng băng, doanh nghiệp này còn tiền trả lãi không?". Đó mới là tư duy đầu tư bền vững. Để có thêm những phân tích chuyên sâu và hỗ trợ cụ thể về danh mục, bạn có thể tham khảo ý kiến từ chuyên gia nguyenvanphu.vn.
Quý khách điền thông tin bên dưới chúng tôi sẽ liên hệ trong thời gian sớm nhất
